1445-1523 Gerard David

Gepubliceerd op 23 december 1444 om 17:34

Deze kunstschilder, die in Oudewater werd geboren, groeide uit tot grootmeester in de Oudnederlandse schilderkunst. Hij schilderde zogenaamde Vlaamse primitieven. Zijn manier om landschappen te schilderen inspireerde andere kunstenaars om zich te specialiseren in landschapskunst die niet afhankelijk was van religieuze zaken. Zijn eerste werk toont de invloed van zijn oudere stadsgenoot Albert van Ouwater. Vermoedelijk was dat zijn leermeester.

David werd ook beïnvloed door Geertgen tot Sint Jans, eveneens een leerling van Van Ouwater, en Dirk Bouts, beiden uit Haarlem.

Oudewater was te klein voor de ambities van David, daarom verliet hij zijn geboortestad om zich uiteindelijk in Brugge te vestigen. Op 14 januari 1484 werd hij daar ingeschreven als meester in het gilde van beelden- en zadelmakers. Het vermoeden bestaat dat hij tussendoor een tijdje in het atelier van Dik Bouts in Leuven had gewerkt.

Gerard David trouwde met Cornelia Knoop, dochter van de Bruggense goudsmid Jacob Knoop de Jongere. Op het altaarstuk Maagd onder de Maagden (Musée des Beaux Arts in Rouen), waarvan de linkerbovenkant hierboven is afgebeeld, schilderde hij zichzelf en zijn echtgenote bijna fotorealistisch op de rand van het schilderij.

Op 12 oktober 1501 was David een van de leidende kunstenaars in Brugge en werd hij benoemd tot deken van het gilde. Toen woonde hij al in het huis van zijn voorganger Hans Memling, die voor hem een grote inspiratiebron was geweest.

Davids opdrachten kwamen van Italiaanse en Spaanse diplomaten, bankiers en handelaars die in Brugge woonden. Zo kwam hij aan de opdracht om de polyptiek te maken voor het hoogaltaar van het Italiaanse San Gerolame della Cervaraklooster in 1506. Het vertrek van de handelslieden naar Antwerpen, na de opstand van Brugge tegen de Habsburgse Maximiliaan van Oostenrijk, betekende economisch de teloorgang van de oude handelsstad Brugge. Om het contact met zijn klanten niet te verliezen, werd David in 1515 wel lid van het Antwerpse Sint-Lucasgilde, maar hij bleef tot zijn dood op 13 augsutus 1523 in Brugge wonen. Hij werd daar begraven in de Onze Lieve Vrouwekerk.

Is tegenwoordig het kopiëren van bestaand werk not done, in zijn tijd was het normaal. Er werd lustig overgetrokken. Kartonnen met perforatiegaatjes in patronen werden gebruikt om contouren over te brengen, zodat een atelier eenvoudig series van dezelfde voorstelling kon producren. Davids opvolgers Adriaen Isenbrandt en Ambrosius Benson gebruikten deze kartons om reproducties te kunnen maken van het werk van hun overleden meester. Zo is van de Madonna met de paplepel een hele serie schilderijen gemaakt die in vier verschillende musea hangen.

Er is een vermoeden dat David ook miniaturen heeft geschilderd, waaronder die in het Rothschild-getijdenboek, waarvoor hij met een Lombardische schilder zou hebben samengewerkt.

De orginele meesterwerken, waarvan prints op dibond op ware grootte nu overal in Oudewater hangen, zijn te zien in musea en godshuizen in de hele wereld. Het grappige is dat nu in Oudewater de panelen op ware grootte bij elkaar hangen, zoals ze oorspronkelijk waren bedoeld. Zoals het altaarstuk dat hij maakte in opdracht van Sauli voor het benedictijnerklooster San Gerolamo della Cervara tussen Santa Margherita en Portofino. De orginele panelen vinden we tegenwoordig verspreid terug in het Parijse Louvre, het Metropolitan Museum of Art in New York en in het Palazzo Bianco in Genua.

De replica van Maagd onder de maagden (met links een zelfportret en rechtsboven de vrouw van David) hangt aan aan de zijmuur in de Kloosterstraat Kapellestraat 26.

David in Oudewater anno nu

Wie door Oudewater loopt ziet nu overal replica’s hangen van schilderijen van Gerard David.

Wat in 2014 begon als openluchtexpositie voor een jaar, bleef hangen en is verder uitgebreid. Inmiddels is het als toeristische bezienswaardigheid een belangrijk onderdeel geworden van de beleving van het Middeleeuwse stadje.

Wie een wandeling langs alle werken van Gerard David wil maken kan in het TIP Oudewater, Leeuweringerstraat 10, een boekje met wandelroute en uitleg bij de schilderijen kopen.


« 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.